Elektrik, modern evlerin ve apartmanların kalbidir. Ancak bu hayati sistemde oluşabilecek arızalar hem konforu bozar hem de yangın, çarpılma ve cihaz arızası gibi ciddi riskler yaratır. Bu kapsamlı rehberde, ev ve apartmanlarda en sık karşılaşılan elektrik arızalarını, nedenlerini, belirtilerini, güvenli çözüm yollarını ve önleme yöntemlerini adım adım, profesyonel bir bakış açısıyla anlatacağım.
Önemli Uyarı: Elektrikle ilgili herhangi bir işlem öncesi güvenlik her zaman birinci önceliktir. Yüksek gerilim içeren arızalarda veya tesisatın genelinde şüpheniz varsa mutlaka lisanslı, sertifikalı bir elektrikçi çağırın. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel müdahalenin yerini tutmaz.
1. Ev ve Apartman Elektrik Tesisatının Genel Yapısı ve Yaygın Sorun Kaynakları
Modern ev ve apartmanlarda elektrik tesisatı şu ana bileşenlerden oluşur:
- Ana sigorta panosu (genellikle bina girişinde veya daire içinde)
- Kaçak akım rölesi (KAÇAK RÖLE – 30 mA)
- Otomatik sigortalar (MCB)
- Topraklama sistemi
- Faz, nötr ve topraklama kabloları
- Prizler, anahtarlar ve ara bağlantı kutuları
- Aydınlatma devreleri (LED, floresan, halojen vb.)
- Yüksek güçlü cihaz devreleri (klima, fırın, çamaşır makinesi vb.)
Yaygın sorun kaynakları:
- Eski tesisat (20+ yıllık alüminyum kablolar)
- Amatör tadilatlar sırasında yapılan hatalar
- Kalitesiz malzeme kullanımı
- Aşırı yüklenme
- Nem ve su teması
- Fare/kemirgen hasarı
- Yıldırım düşmesi sonrası hasarlar
Şimdi en sık karşılaşılan arızaları detaylıca inceleyelim.
1.1. Sigortaların Atması ve Kaçak Akım Rölesinin Tetiklenmesi (En Yaygın Arıza – %40+)
Belirtiler:
- Evin tamamı veya belirli bir oda aniden karanlık kalır.
- Sigorta panosundan “tık” sesi gelir.
- Kaçak röle düşer ve kaldırılamaz (tekrar düşer).
- Bazı durumlarda sigorta atmadan önce ışıklar titrer veya cihazlar yavaş çalışır.
Nedenleri (Sıralı önem sırasına göre):
- Aşırı yüklenme – Aynı prize birden fazla yüksek güçlü cihaz (fön, ütü, ısıtıcı, klima) takılması.
- Kaçak akım – Islak zemin, hasarlı kablo izolasyonu, eski priz/anahtar, su kaçağı.
- Kısa devre – Faz ile nötrün temas etmesi (kablo ezilmesi, vida gevşemesi).
- Topraklama hatası – Toprak hattının bağlı olmaması veya kopması.
- Cihaz arızası – İçinde kaçak olan buzdolabı, çamaşır makinesi, klima.
Güvenli Giderilme Adımları (Adım Adım):
- Hemen panoya gidin ve hangi sigortanın attığını belirleyin (etiketliyse kolay).
- Tüm cihazları prizden çekin (özellikle şüpheli olanları).
- Kaçak röleyi kaldırın → Sigortayı yukarı itin.
- Tek tek cihazları prize takarak sorunu tetikleyen cihazı bulun.
- Sorunlu cihazı kullanmayın, servise gönderin veya atın.
- Eğer sorun prizden kaynaklanıyorsa:
- Sigortayı düşürün.
- Priz kapağını açın.
- Kabloları kontrol edin, gevşek vidaları sıkın.
- Eğer kablo kararmış/erimişse hemen değiştirin.
- Sorun devam ederse mutlaka profesyonel elektrikçi çağırın.
Önleme Yöntemleri:
- Her daireye ayrı 30 mA kaçak akım rölesi taktırın.
- Yüksek güçlü cihazlar için ayrı hat ve 16A priz kullanın.
- Yılda bir kez tesisat kontrolü yaptırın.
1.2. Priz ve Anahtarlarda Isınma, Kıvılcım ve Erime Kokusu
Belirtiler:
- Priz/anahtar elle dokunulduğunda sıcak hissedilir.
- Tak-çıkar yaparken kıvılcım çıkar.
- Erime veya yanık plastik kokusu gelir.
- Cihaz çalışırken prizden “tıkırtı” sesi gelir.
Nedenleri:
- Gevşek kablo bağlantıları (en yaygın neden)
- Düşük kaliteli priz/anahtar kullanımı
- Yüksek akım çeken cihazların (fırın, ütü, klima) eski prizlere takılması
- Alüminyum-bakır kablo uyumsuzluğu (eski binalarda sık)
- Priz içindeki vida gevşekliği veya oksitlenme
Güvenli Giderilme Adımları:
- Derhal sigortayı düşürün.
- Priz/anahtarı sökün (mutlaka elektrik kapalıyken).
- Kabloları kontrol edin:
- Gevşek vidaları sıkın.
- Kararmış/erimiş kablo varsa hemen değiştirin.
- Eğer priz eskiyse veya kalitesizse yeni, VDE/CE belgeli priz takın.
- Yüksek güçlü cihazlar için özel 16A priz ve ayrı hat çekin.
- Sorun devam ederse tam tesisat kontrolü yaptırın.
Önleme Yöntemleri:
- Her 5 yılda bir priz ve anahtarları değiştirin.
- Priz alırken VDE, CE, TSE belgeli ürünler seçin.
- ledlamba.com’da bulunan akıllı prizler ve kaçak akım korumalı prizler ile ekstra güvenlik sağlayabilirsiniz.
1.3. LED Ampul, Panel ve Armatürlerde Titreme, Sönük Yanma, Yanma ve Kısa Ömür
Belirtiler:
- LED lamba titrer, yanıp söner.
- Bazı LED’ler çok sönük yanar.
- LED ampul 3-6 ayda bozulur.
- Armatür ısınır, sararma yapar.
Nedenleri:
- Uyumsuz LED sürücü (eski balastlı armatürde LED kullanımı)
- Nötr hattında sorun (nötr kopukluğu veya zayıf bağlantı)
- Faz-nötr ters bağlanmış priz
- Dimmer anahtar ile uyumsuz LED
- Düşük kaliteli LED ampul (ucuz Çin malı ürünler)
- Aşırı gerilim dalgalanması
Güvenli Giderilme Adımları:
- LED’i başka prize takarak test edin.
- Sorun devam ederse prizin faz-nötr bağlantısını kontrol ettirin (multimetre ile).
- Dimmer varsa LED uyumlu dimmer değiştirin.
- Eski floresan armatür varsa LED panel veya LED armatür ile değiştirin.
- Kalitesiz LED kullanıyorsanız markalı, CE belgeli ürün alın.
Önleme Yöntemleri:
- LED alırken A++ enerji sınıfı, CE + RoHS belgeli ürünler tercih edin.
- ledlamba.com’daki tüm LED ürünleri bu standartlara uygun olarak seçilmiştir: LED Aydınlatma Modelleri
1.4. Topraklama Eksikliği veya Arızası (En Tehlikeli Sorunlardan Biri)
Belirtiler:
- Musluktan, çamaşır makinesinden, buzdolabından elektrik çarpması hissi
- Kaçak röle sık sık atıyor
- Bilgisayar/TV ekranında dalgalanma veya statik elektrik
- Yıldırım sonrası cihaz yanması
Nedenleri:
- Topraklama kablosunun bağlı olmaması
- Topraklama hattının kopması/paslanması
- Eski binalarda topraklama hiç yapılmamış olması
- Topraklama çubuğunun etkisiz olması
Güvenli Giderilme Adımları:
- Multimetre ile topraklama direncini ölçtürün (0-2 ohm arası olmalı).
- Topraklama kablosunun sigorta kutusuna ve prizlere doğru bağlandığından emin olun.
- Eğer topraklama yoksa hemen yeni topraklama sistemi yaptırın (çubuk + iletken hat).
- Topraklama testi yaptırın (özel cihazla).
Önleme Yöntemleri:
- Her yeni bina veya tadilatta topraklama zorunludur.
- Prizlerde topraklı priz kullanın.
1.5. Kablo Hasarı, Kopukluk ve İzolasyon Erimesi
Belirtiler:
- Belirli oda/priz hiç çalışmıyor
- Işıklar ara ara sönüyor/titriyor
- Duvar içinden yanık kokusu geliyor
- Fare hasarı sonrası sigorta atması
Nedenleri:
- Duvar delme sırasında kabloya zarar verilmesi
- Fare/kemirgenlerin kablo izolasyonunu kemirmesi
- Eski kabloların yaşlanması ve çatlaması
- Aşırı yük nedeniyle kablo ısınması ve erimesi
Güvenli Giderilme Adımları:
- Sigortayı düşürün.
- Kablo tespit cihazı ile hasarlı bölgeyi bulun.
- Duvarı minimum açarak hasarlı kabloyu değiştirin.
- Eğer tüm tesisat eskiyse tam tesisat yenileme yaptırın (bakır kablo + topraklama).
Önleme Yöntemleri:
- Tadilat öncesi tesisat planı çıkarın.
- Fare sorunu varsa kablo kanallarını koruyun.
2. Apartman Ortak Alanlarında Sık Görülen Elektrik Arızaları
- Merdiven ve koridor aydınlatması yanmıyor → Sensör arızası, kablo kopukluğu.
- Asansör sıkışıyor veya çalışmıyor → Faz eksikliği, sigorta atması.
- Ortak alan prizlerinde ısınma → Kalitesiz malzeme veya aşırı kullanım.
- Yangın alarmı ve acil aydınlatma çalışmıyor → Akü bitmesi veya sigorta atması.
Çözüm: Apartman yönetimiyle iletişime geçin, ortak tesisat için lisanslı elektrikçi çağırın.
3. Elektrik Arızalarında İlk Yardım ve Güvenlik Kuralları
- Asla ıslak elle prize dokunmayın.
- Kıvılcım/yanık kokusu varsa hemen sigortayı düşürün.
- Çocuklar için priz kapakları kullanın.
- Yılda bir kez tesisat kontrolü yaptırın.
- Acil durumlar için el feneri ve yedek pil bulundurun.
4. Sık Sorulan Sorular (FAQ)
1. Sigorta neden sürekli atıyor? Aşırı yük, kısa devre veya kaçak akım. Cihazları tek tek test edin. Sorun devam ederse kaçak röle veya tesisat kontrolü şart.
2. LED lambalarım titriyor, neden? Uyumsuz sürücü, nötr sorunu veya dimmer uyumsuzluğu. LED uyumlu dimmer alın veya priz kontrolü yaptırın.
3. Musluktan elektrik çarpıyor, ne yapmalıyım? Acilen elektrikçiye haber verin! Topraklama sorunu hayati tehlikedir.
4. Eski evde tesisat yenilemek gerekli mi? Evet, özellikle 25+ yıllık tesisatlarda topraklama ve kaçak rölesi yoksa zorunludur.
5. Hangi LED ürünleri kaliteli ve güvenli? CE, RoHS belgeli, A++ ürünler tercih edin. ledlamba.com’daki tüm ürünler bu standartlara uygundur: LED Aydınlatma Modelleri
6. Apartman ortak alanlarında arıza olursa ne yapmalıyım? Yönetime bildirin. Ortak hatlar için profesyonel müdahale şarttır.
7. Elektrik tesisatımı ne sıklıkta kontrol ettirmeliyim? Yılda bir kez, özellikle yaz ve kış öncesi.
8. Eski prizleri değiştirmek yeterli mi? Hayır, priz değişimi sorunu çözmezse kablo ve topraklama da kontrol edilmelidir.
5. Kaliteli LED Aydınlatma ile Enerji Tasarrufu ve Güvenlik
LED aydınlatma, eski floresan ve akkor ampullere göre %80’e varan tasarruf sağlar. Ayrıca daha az ısınır, daha uzun ömürlüdür ve titreşimsiz ışık verir. Ancak kaliteli ürün seçmek çok önemlidir.
Önerilerimiz:
- LED Panel ve Armatür → Ofis, mutfak, salon için ideal.
- LED Bant → Dekoratif aydınlatma ve dolap içi kullanım.
- Solar LED → Bahçe ve dış mekan için enerji tasarruflu.
Tüm ürünlerimizi incelemek için: 🔗 LED Aydınlatma Çeşitleri ve Fiyatları
Diğer faydalı yazılarımız:
- Evde LED Aydınlatma Seçerken Bilmeniz Gerekenler
- Aydınlatmada Enerji Tasarrufu Sağlayan Ürünler ve Doğru Seçim Rehberi
- Aydinlatma Nedir Dogru Aydinlatma Nasil Saglanir
Güvenli, tasarruflu ve aydınlık bir yaşam için ledlamba.com her zaman yanınızda! 💡⚡